Stekken is een eenvoudige en krachtige manier om snel meer groen te creëren. Met een paar takjes van bestaande planten kun je nieuwe planten opkweken die je tuin, straat of buurt vergroenen. Het mooie is dat stekken niet alleen geschikt zijn voor borders en tuinen, maar ook voor het vergroenen van gevels. Zo kun je met weinig middelen bijdragen aan meer biodiversiteit, verkoeling en een aantrekkelijkere leefomgeving.
In deze handleidingen leggen we stap voor stap uit hoe je verschillende planten kunt stekken en succesvol kunt laten groeien.
Van november tot maart zijn de meeste bomen in rust en is er geen beweging van sappen door de wortels, takken en bladeren. Dit is het moment waarop je zaailingen, slieten en stekken kunt oogsten zonder dat deze daar veel last van hebben. Kijk per soort wanneer je deze het best kunt stekken.
Soorten die te stekken zijn:
Zoveel mensen, zoveel wensen! En dat geldt ook voor bomen, struiken en planten. Elk soort heeft een eigen manier van stekken en verzorging nodig. Lees hierover per soort de beste tips en trucs.
Nog niet alle hierboven genoemde soorten staan beschreven in de handleiding. Deze volgen spoedig.
Vlier is een sterke, inheemse struik die snel groeit en veel waarde heeft voor mens en natuur. De bloemen zijn eetbaar en trekken veel insecten aan, de bessen zijn geliefd bij vogels.
Het mooie van de vlier, is dat deze zich heel gemakkelijk laat stekken. Met een paar takken in de winter kun je al nieuwe planten maken die in het voorjaar uitlopen.
Vlieren stekken kan het beste in de winter: november tot en met februari. Neem een verhoute, gezonde, eenjarige scheut. Knip deze in stukken van 4 knopen en plant ze verticaal in de grond.
Wat zijn knopen?
Knopen zijn de verdikte plaatsen op een stengel of tak waar bladeren, takken of bloemen ontspringen (zie afbeelding). Deze cruciale groeipunten verbinden bladeren met de stengel en bevinden zich vaak in de bladoksel, waar ook nieuwe zijstengels kunnen ontstaan.
Wanneer: tussen november en februari
Zorg voor de juiste materialen
scherpe, schone snoeischaar
Kies de juiste vlier
Gewone Vlier (Sambucus nigra) is sterk en goed stekbaar.
Kies een gezonde moederplant. Dit betekent meer levend dan dood hout in de struik en veel vruchten in het najaar.
De juiste stek knippen
Planten
Verzorging
Houd grond licht vochtig
Bij het oogsten is de Knoppenkaart handig om erbij te hebben. Deze kan je helpen de zaailingen in winterrust te herkennen. Op de Knoppenkaart vind je de winterkenmerken van de meest geoogste boomsoorten.
Druiven zijn niet alleen mooi om tegen een gevel te laten groeien, maar leveren ook eetbare vruchten en schaduw in de zomer. Veel druivenrassen laten zich bovendien goed vermeerderen via stekken. Met een paar takken van een gezonde plant kun je zelf nieuwe druivenplanten opkweken.
In de handleiding hieronder leggen we stap voor stap uit hoe je druiven stekt en hoe je ervoor zorgt dat de stekken goed wortelen en uitgroeien tot sterke planten. Druiven stekken kan het beste in februari, bijvoorbeeld direct na de snoei als je veel takken hebt geknipt.
Neem een verhoute, gezonde, eenjarige scheut, knip deze in stukken van ca. 20-25 cm met minstens 5 knopen en plant ze verticaal in potgrond.
Wanneer: in februari, na de wintersnoei. De stek kan namelijk gaan rotten wanneer je in november/ december wilt stekken, in plaats van dat het gaat wortelen. In maart komt de sapstroom weer op gang en kan de gesnoeide plant gaan bloeden. Het gevolg kan zijn dat de plant zijn vitaliteit verliest om te groeien, wat je uiteraard wil voorkomen.
Zorg voor de juiste materialen
Kies de juiste grond
Belangrijk is dat de grond niet te nat is, maar wel vocht vasthoudt en luchtig is. Zo zorg je ervoor dat er voldoende zuurstof in de grond zit wat de groei van de druivenstek bevordert.
Kies de juiste druif
Kies een gezonde moederplant en de soort die je graag wilt stekken. Als je stekken neemt van druiven die al goed groeien in jouw omgeving, is de kans op succes groot:
Je hoeft niet perse de soort te weten, als het maar een gezonde druif is en je weet of het een wijndruif of tafeldruif is.
De juiste stek knippen
Behandelen (optioneel)
Doop de onderkant in stekpoeder voor een snellere beworteling en minder kans op schimmel. Kaneel is ook een optie.
Planten in een pot
Steek de stek in een pot met stekgrond of een mengsel van potgrond en zand, waarbij 2 knopen volledig in de grond zitten en 2 of 3 knopen boven de grond. Je kan zo’n 5 stekken in 1 pot stoppen.
Optioneel is om de pot in een bak met wilgenwater (natuurlijk groeihormoon) te zetten, zodat ze extra goed groeien.
Verzorging
Houd de aarde vochtig, maar niet te nat. Zet de pot(ten) in de volle zon en uit de wind.
Uitplanten
De stek zal vlot uitlopen, maar de wortelvorming kan langer duren. Wacht met uitplanten tot de stek wortels heeft. Zodra de stekken in het voorjaar (mei) goed geworteld zijn en bladeren vormen, kunnen ze buiten in de volle grond geplant worden.
Verzorging na aanplant
Klimop is een sterke en veelzijdige klimplant die ideaal is om gevels, schuttingen en muren te vergroenen. Hij groeit snel, blijft wintergroen en trekt veel insecten aan. Door klimop te stekken kun je eenvoudig nieuwe planten maken voor je eigen tuin of om uit te delen bij vergroening van buurten en gebouwen.
In de handleiding leggen we stap voor stap uit hoe je zelf klimop kunt stekken en laten wortelen.
Wanneer: dit kan gedurende het gehele jaar. Maar de beste periode is de vroege zomer tot begin september. Dan kun je jonge uitlopers nemen die snel wortelen. Met deze methode kun je binnen 4 à 6 weken nieuwe plantjes hebben.
Let op: neem alleen stekken van niet bloeiende klimop. Stekken van een bloeiende klimop groeien uit tot een struik en gaan niet klimmen.
Zorg voor de juiste materialen
Scherpe, schone snoeischaar
Juiste klimop kiezen
Kies een gezonde moederplant zonder schimmel of beschadiging. Belangrijk:
In bloei staande klimop herken je aan:
Later blauwzwarte besjes
Deze stekken groeien uit tot een struik en zijn dus niet geschikt.
De juiste stek knippen
Je kunt meerdere stekken tegelijk nemen, de plant groeit gewoon verder.
Stekken in water zetten
Na 4–6 weken ontstaan er wortels.
Oppotten
Zodra de stek duidelijke wortels heeft:
Verzorging
Klimop groeit snel en kan per jaar wel 1 meter groeien.
Uitplanten
In het voorjaar, zodra de plant goed is aangeslagen, kan hij buiten in de volle grond worden geplant.
De handleidingen van andere te stekken soorten volgen spoedig!
Ben je flink aan het stekken geslagen en wil je ze nu inleveren? Kijk dan bij zaailing doneren. De hele winter zijn er ‘Bomenhubs’ open; de verzamelplekken van TweedeKANS plantmateriaal.
Elke boom of struik produceert ieder jaar zaailingen. Maar in een achtertuin is vaak geen ruimte voor al die zaailingen om uit te groeien tot volwassen boom of struik. Maar iemand anders wil ze graag hebben! Lever je zaailingen en stekken in tussen november en februari en Meer Bomen Nu zorgt dat ze een goed plekje krijgen. Zo (ver)planten we samen miljoenen bomen voor klimaat en biodiversiteit!
LET OP: wanneer je een stek inlevert, zorg dat je dan een extra lang stuk neemt, zodat de stek kan indrogen en vervolgens korter geknipt kan worden.
