Meedoen als onderwijsinstelling

De buitenlucht is de beste leermeester! Ga je met leerlingen eropuit om Nederland een stukje groener te maken? Dan past Meer Bomen Nu bij ontzettend veel onderwerpen:

  • maatschappelijke vraagstukken
  • klimaat
  • biodiversiteit
  • natuur
  • aardrijkskunde
  • gym (bomen oogsten kweekt spierballen!)
  • duurzaamheid en nog veel meer

Je kan op je eigen school aan de slag, een excursie doen, of een combinatie van allebei. Je mag onze content gebruiken als lesmateriaal of we kunnen helpen bij het verzorgen van een gastles, Oogstdag of Plantdag. 

Een aantal scholen zetten een verplant project op bij hun school en gaan actief meedraaien: als verplantploeg, als Bomenhub of als Plantlocatie. Wil je samen sparren over een wat groter project? Mail dan naar info@meerbomen.nu

Onderwijsinstelling

Kids oogshandleiding

Wanneer jij met de leerlingen wil gaan oogsten, kan de handleiding ‘Oogsten met kids’ jou helpen. Voordat je hiermee aan de slag gaat, adviseren wij om eerst onze ‘Oogsthandleiding‘ door te nemen.

Vele scholen gingen je al voor!

Leerlingen planten bomen aan in Groningen
Leerlingen in Leiden oogsten in Gemeentepark
College in Castricum starten bomenhub
Leerlingen gaan eropuit in Vlissingen

Een dag oogsten of planten

Een Oogstdag is een heerlijke dag buiten! De leerlingen leren de winterkenmerken van bomen herkennen, ecologisch kijken naar een natuurgebied en dragen bij aan klimaat en biodiversiteit.

De activiteiten zijn concreet: leerlingen gaan met een spade het bos in en steken zaailingen uit, stekken een struik, sorteren, bundelen en labelen de boompjes. 

Leeftijden: 8 t/m 17 jaar
Tijdsperiode
: November-februari
Benodigdheden: schep, handschoenen, snoeischaar

Kijken naar de mogelijkheden? Mail de coördinator van jouw provincie.

Een dag op pad om bomen te redden:

Groepsgrootte: +/- 20 leerlingen

Wat krijg je
Een leerzaam dagdeel in de natuur onder kundige begeleiding van een boswachter of ecoloog. De hoofdactiviteit is het oogsten/redden van boompjes, die op een ander moment worden uitgedeeld en geplant. In sommige gevallen ga je zelf ook planten.

Locatie
Wij zoeken een oogstplek uit welke zo dicht mogelijk in de buurt van de school ligt. Idealiter fietsafstand, anders op maximaal 30 minuten rijden. De school is zelf verantwoordelijk voor het regelen van het vervoer. 

Datum
Een datum kiezen we in overleg, met beschikbaarheid van een Oogstbegeleider en de school. Er is keuze van november tot februari.  

Kosten
Graag ontvangen wij een vergoeding naar draagkracht (donatie factuur is mogelijk of via de Donatie ladder).

Benodigdheden
Slecht weer bestaat niet, alleen slechte kleding. Trek goede kleren aan die vies mogen worden, en neem stevige schoenen/laarzen en werkhandschoenen mee! Wij hebben spades, maar geen kinderspades. Indien dit wel gewenst is zijn hier mogelijk kosten aan verbonden.

Plantdag

Tijdens een Plantdag, worden de geredde zaailingen (het plantgoed) geplant op een locatie waar toestemming voor is gegeven. Bijvoorbeeld op het schoolplein! Het is ook mogelijk een Boomfeestdag te organiseren en de geredde boompjes van Meer Bomen Nu te gebruiken.

 

Onderhoud

Wanneer er boompjes en/of struikjes zijn geplant op het schoolplein, valt het onderhoud onder het beheer van de school. Het mooiste is om dit samen met de leerlingen te doen. Bijvoorbeeld met behulp van een hovenier of de conciërge. We horen vaak terug dat leerlingen die hun eigen boompjes op het schoolplein hebben geplant hier zorg voor willen dragen/zich verantwoordelijk voelen voor de boom.

Onderhoud of de verzorging hoeft niet veel werk te zijn. De natuur gedijt het beste wanneer het haar eigen gang mag gaan met hier en daar wat opfris momenten door de mens. Via de Planthandleiding, hoofdstuk 4. Bomen verzorgen, vind je tips voor onderhoud.

Bijvoorbeeld gevallen blad mag je laten liggen, want dat geeft voeding aan de bodem en planten/bomen/struiken. Maar zijn mooie schuilplaatsen voor overwinterende insecten.

Tiny Forest

Het is ook mogelijk een Tiny Forest aan te leggen op het schoolplein met het plantgoed van Meer Bomen Nu. IVN Natuureducatie heeft hiervoor een lespakket gemaakt.

Kweek zaailingen op!

Notenbomen zijn populair onder bijvoorbeeld voedselbossen en boeren. Helaas komen ze niet zoveel voor in de natuur. De tamme kastanje is een erg gewild boompje dat zich makkelijk laat opkweken.

Je kunt samen met jouw leerlingen kastanjes gaan rapen. De kinderen kunnen deze dan zelf thuis opkweken of samen in de klas. Bekijk hiervoor onderstaand filmpje. 

Wil je jouw leerlingen nog meer leren over het kweken van verschillende noten- en fruitboompjes? Bekijk dan onderstaande zaaikaarten en de handleiding Fruit- en notenboompjes kweken.

Zodra de boompjes groot genoeg zijn, kan je ze doneren via de “doneer een zaailing” dagen!

Doneer je zaailing

Heb jij zaailingen en wil je deze afgeven bij een van onze Plantlocaties? Bekijk dan onze "doneer een zaailing" pagina. Hier staan tips over het aanleveren van je zaailing én inleverpunten door heel Nederland.

Download hieronder de leskaarten

Word Bomenhub!

Een Bomenhub is een verzamelplek voor zaailingen. Vanaf november worden er duizenden zaailingen verzamelt door heel Nederland. Deze worden naar de dichtstbijzijnde  Bomenhub gebracht. Hier worden ze ingekuild, verzorgt, en feestelijk uitgedeeld tijdens de winter. Ook scholen kunnen Bomenhub zijn: vorm een werkgroepje met de leerlingen, en organiseer minimaal 1 Uitdeeldag voor gratis boompjes en struiken tijdens het verplantseizoen (november-februari). 

Lees hier meer over bomenhubs en bekijk de handleiding. 

Meer BOmen Nu geeft gastles

Het is ook mogelijk dat Meer Bomen Nu een gastles verzorgt in de klas. Aan de hand van een PowerPoint wordt er op actieve wijze kennis gedeeld over biodiversiteit, bomen en de Meer Bomen Nu methode. Download de PowerPoint hier.

ONS advies

Het organiseren van een Oogstdag met kinderen begint op dezelfde manier als die voor volwassenen. Lees eerst onze oogsthandleiding door voor alle tips hoe je een Oogstdag kunt organiseren en wat daarvoor nodig is.

1. Oogsten met kinderen

  • Je kan verwachten dat er ongeveer 1 boom per kind zal worden geoogst. Meer mag natuurlijk altijd!
  • Houd rekening met het feit dat sommige kinderen heel weinig in de natuur komen en niet gewend zijn om buitenwerk te doen. Vraag aan de ouder(s) die mee is (zijn) om samen met het kind te oogsten (dus oogsten onder toezicht van een ouder).
  • Zorg (bij voorkeur) voor oogsten op losse zandgrond! Kinderen van jonge leeftijd komen niet makkelijk door zware klei of een dichte vegetatie van zegges of riet heen. Een beetje uitdaging is goed, maar het moet wel leuk blijven 😀

2. Materiaal voor kinderen

Voor een Oogstdag met kinderen heb je hetzelfde materiaal nodig zoals beschreven in de Oogsthandleiding. Spades zijn het enige waar even over nagedacht moet worden. Er zijn verschillende soorten en maten kinderspades beschikbaar (veel lichter, korter en makkelijker hanteerbaar).  

Er is geen duidelijke leeftijdsgrens vanaf en tot wanneer je een kinderspade of volwassen spade zou moeten gebruiken. Veelal wordt vanaf een jaar of 6 tot 8 gesproken over het gebruik van een kinderspade. Een goede vuistregel voor de juiste lengte van een spade, ongeacht de leeftijd, is:

  • De spade rechtop in de grond te zetten: de bovenkant van het handvat moet ongeveer tot de oksel reiken of de elleboog kan een hoek van 90 graden maken wanneer het kind de handgreep vastpakt.
  • Een kind moet in staat zijn het gewicht van een spade zelfstandig te kunnen tillen. Wanneer dat niet lukt is de spade te zwaar.
  • Vaak kunnen tieners wel gebruik maken van een volwassen spade.
  • Uiteraard mogen er geen pijnklachten zijn bij gebruik van het gereedschap of het uitvoeren van de activiteiten.  

Mochten kinderspades nodig zijn, dan kunnen deze geleend worden. Vraag hiernaar aan de Regio-coördinator van desbetreffend regio. Het is vaak ook mogelijk om de spades te lenen. Bijvoorbeeld bij de gemeente, schooltuinen in de buurt, Landschapen, lokale groengroepen). 

3. Oogsten met een schoolklas

Het is handig wanneer school/docent en de Regio-coördinator van Meer Bomen Nu samen onderstaande afstemmen. 

  • Bij voorkeur organiseren onder schooltijd.
  • De school is verantwoordelijk en verzekerd tijdens buiten- en naschoolse activiteiten. Wel heeft de organisator een zorgplicht:
    ‘neemt maatregelen voor het waarborgen van de veiligheid van de vrijwilligers. Doet alles dat in zijn/haar capaciteit ligt om letsel of schade te voorkomen’. Bij deze is het advies alles goed van tevoren af te stemmen met de school/docent en de Regio-coördinator.
  • Belangrijk om kledingvoorschriften door te geven aan de ouders (door school/docent): warme en waterdichte kleding (laagjes is handig), kaplaarzen of stevige schoenen (geen witte sneakers).
  • Eventueel drinken en fruit regelen voor de leerlingen. In principe wordt dit door de school geregeld, maar belangrijk om dit van tevoren af te spreken.
  • Gedurende het event moet er een docent aanwezig zijn. Afhankelijk van de hoeveelheid kinderen kan het verstandig zijn een hulpouder mee te vragen. De voorkeur geniet 1 volwassene op de 4 kinderen. Een vrijwilliger met ervaring kan handig zijn voor extra hulp en kennis.
  • Handig om van tevoren te weten en af te stemmen of er een taalbarrière aanwezig is, en hoe hiermee om te gaan.
  • Omdat het leerelement door leerlingen vaak leuk wordt bevonden, is het mogelijk dat de docent van tevoren de informatie op deze onderwijspagina bespreekt in de klas. Denk aan de IVN lesbrief en de leskaarten welke op deze pagina te downloaden zijn. 
  • Reken ongeveer 2 uur in totaal voor uitleg, oogsten en logistiek. Dit is ook afhankelijk van de leeftijd:
    – Leerlingen van 8 tot 14 jaar zijn ongeveer anderhalf uur buiten bezig.
    – Leerlingen van 14 t/m 17 jaar zouden, in overleg met de docent, in totaal 3 uur lang bezig kunnen zijn.
  • Voor een evenement met een schoolklas maak je een besloten evenement in de Bomenplanner aan.

4. Tips voor op de oogstdag

  • Het is zeer belangrijk om het correct gebruik van een spade voor te doen, wat er absoluut niet mee te doen en welke consequenties aan verbonden zijn bij het verkeerd gebruiken van een spade. Dit staat beschreven in de Oogsthandleiding.
  • Leg uit waar de bomen vandaan komen, wat een zaailing is, hoe te verplanten en hoe het wortelsysteem werkt.
  • Laat de leerlingen alles doen: MBN-vlag neerzetten, spullen dragen, gaten graven etc.
  • Maak groepjes met 1 begeleider per groepje van bijvoorbeeld 4 leerlingen.
  • Via de MBN-knoppenkaarten kun je uitleggen welke soorten er worden geoogst.

5. Maak gebruik van de spelkaarten

Voor de verschillende leeftijdsgroepen (8-14 jaar en 14-17 jaar) hebben wij spelkaarten (praktijkopdrachten) ontwikkelt. Deze kan je gebruiken wanneer je inspiratie nodig hebt om met de kinderen in de praktijk aan de slag te gaan. Je kan de spelkaarten downloaden uit ons Canva-account. Wanneer het downloaden niet lukt, neem dan contact op met je Regio-coördinator.

Wanneer gewenst kunnen de spelkaarten worden aangepast in Canva (document kopiëren en plakken in de map van desbetreffende regio, werken in gekopieerde versie). Dit kan de Regio-coördinator doen.  

Om afleiding te voorkomen kan het handig zijn om van tevoren een rolverdeling te maken.

  • Rol oogstdocent: Wie neemt de rol van de “Oogstdocent” op zich?
  • Rol nakijker: Optioneel: wie kijkt de antwoorden na en telt de punten?
  • Rol fotograaf: Wie maakt foto’s gedurende de dag? Mag Meer Bomen Nu de foto’s gebruiken voor website en social media? (vraag vooraf toestemming aan de school en leerlingen)

  • Zijn er voldoende helpers voor bij de groepjes?
  • Mobiele telefoons: wanneer er gebruik wordt gemaakt van de spelkaarten (praktijkopdrachten), mogen de kinderen de mobiele telefoon bij zich houden. Zij kunnen de opdrachten vanaf hun toestel lezen/maken. Dit scheelt printwerk en betreft met name de leeftijdscategorie 14-17 jaar. Overleg met de school of dit past in hun beleid.
  • Optioneel: er kan een certificaat worden gegeven. Bedenk of deze dezelfde dag zal worden uitgereikt, zal worden nagestuurd of op een ander moment zal worden overhandigd.

6. Extra educatie hulpmiddelen

IVN Natuureducatie
Samen met IVN ontwikkelden wij een lesbrief over zaailingen. Wat is een zaailing? Hoe zien deze eruit in de winter? En wat is eigenlijk “inheems”? Deze lessen kan je met je leerlingen doornemen om ze voor te bereiden op de dag. Deze lesbrief is geschikt voor het basisonderwijs. 

MBN presentatie
Met behulp van de PowerPoint presentatie kan je klassikaal informatie geven over wat bomen zijn en de Meer Bomen Nu methode. Geschikt voor basisonderwijs.

Wij hebben een PowerPoint presentatie ontwikkelt voor middelbare schoolkinderen. Deze kan tijdens een gastles op school gegeven worden. Desgewenst kan de Regiocoördinator de PowerPoint presentatie aanpassen in Canva. Hiervoor geldt dezelfde werkwijze als wanneer men de spelkaarten wil aanpassen.

Veel plezier!

Zijn er vragen of heb je ergens hulp bij nodig, neem dan zeker contact op met de Regio-coördinator.